Richtlijnen VKGN - StOET

Index


1. Erfelijke en familiaire tumoren: Richtlijnen voor diagnostiek en preventie

2. Inhoud

3. Index op tumortype

4. Index op syndroom

5. Index op gen

6. Colorectaal carcinoom en/of gastro-intestinale poliepen

7. (Neuro-)endocriene tumoren (incl. paragangliomen)

8. Maagcarcinoom

9. Mammacarcinoom

10. Melanoom

11. Niercelcarcinoom

12. Ovarium/tubacarcinoom

13. Pancreascarcinoom (adenocarcinoom)

14. Prostaatcarcinoom

15. Adenomateuze polyposis e.c.i.

16. ATM

17. BAP1 tumorpredispositiesyndroom (BAP1-TPDS)

18. Birt-Hogg-Dubé syndroom

19. BRCA1/2-geassocieerd mamma/ovariumcarcinoom

20. BRIP1

21. CHEK2-geassocieerd mammacarcinoom

22. Constitutionele Mismatch Repair Deficiëntie (CMMRD)

23. CTNNA1

24. DICER1

25. Dyskeratosis Congenita

26. Erfelijk en familiair melanoom

27. Erfelijk en familiair niercelcarcinoom

28. Erfelijk en familiair pancreascarcinoom

29. Erfelijk paraganglioom/feochromocytoom

30. Erfelijk en familiair prostaatcarcinoom

31. Familiair colorectaal carcinoom

32. Familiair maagcarcinoom

33. Familiair mammacarcinoom en/of ovarium/tubacarcinoom

34. Familiair testiscarcinoom

35. Familiaire adenomateuze polyposis

36. Fanconi Anemie

37. Hereditair diffuus maagcarcinoom (HDGC) en Hereditair lobulaire borstkanker (HLBC)

38. Hereditaire leiomyomatosis en niercelcarcinoom

39. Hyperparathyreoïdie-kaaktumorsyndroom / CDC73-related disorder

40. Juveniele polyposis syndroom

41. Lynch syndroom

42. MAX

43. MITF

44. Multipele Endocriene Neoplasie Type 1 (MEN1)

45. Multipele Endocriene Neoplasie Type 2 (MEN2)

46. MUTYH-geassocieerde polyposis (MAP)

47. Neurofibromatosis type 1

48. Neurofibromatosis type 2

49. Nijmegen breuksyndroom

50. NTHL1

51. PALB2

52. Peutz-Jeghers syndroom

53. PTEN hamartoom tumor syndroom

54. RAD51C

55. RAD51D

56. Retinoblastoom

57. Serrated polyposis syndroom

58. TMEM127

59. Tubereuze sclerose complex (TSC)

60. WAGR

61. Ziekte van Von Hippel-Lindau

62. Li-Fraumeni syndroom

63. RAD51C, RAD51D, BRIP1, PALB2, ATM en BARD1-geassocieerd verhoogd risico op mamma- en/of ovariumcarcinoom

64. POLE/POLD1 Polymerase Proof-reading Associated Polyposis (PPAP)

66. Gereserveerd

69. Belangrijke adressen

70. Preïmplantatie genetische test (PGT)

71. Poliklinieken Klinische Genetica

72. Vereniging Klinische Genetica Nederland (VKGN) en Werkgroep Klinische Oncogenetica (WKO)

73. Stichting Opsporing Erfelijke Tumoren

Versie : 3 | Auteur : VKGN - Stoet | Laatste wijziging : 2022-12-15 10:14:15 door : VKGN - Stoet

18. Birt-Hogg-Dubé syndroom


Betrokken gen(en): FLCN

Expert opinion 

 

Diagnostische criteria

  • Volgens internationale criteria kan de diagnose gesteld worden bij patiënten die voldoen aan een major of twee minor criteria:

Major criteria

  1. Mutatie in het FLCN-gen

  2. >5 fibrofolliculomen, waarvan ≥1 histologisch bevestigd

Minor criteria

  1. Bilateraal basaal gelegen longcysten zonder bekende oorzaak met of zonder spontane pneumothorax

  1. Niercelcarcinoom op jonge leeftijd (<45 jaar) en/of multifocaal/ bilateraal niercelcarcinoom en/of niercelcarcinoom met een gemengd chromofoob-oncocytair histologisch beeld

  2. Een eerstegraads familielid met BHD

 

Kenmerken

Overervingspatroon:

  • Autosomaal dominant met hoge penetrantie

 

Prevalentie:

  • In Nederland zijn meer dan 450 patiënten bekend. Naar verwachting zijn er ook veel patiënten bij wie de diagnose nog niet is gesteld.

 

Kliniek:

  • Algemeen

    • Sterk variabele expressie

  • Huid

    • Multipele fibrofolliculomen ontstaan meestal tussen 20- en 30-jarige leeftijd en zijn pathognomonisch voor BHD.

  • Longen

    • Van patiënten met een spontane pneumothorax heeft 5-10% BHD.

    • De kans op spontane pneumothorax bij BHD is circa 30% (10-50%).

    • Een pneumothorax treedt meestal pas op volwassen leeftijd op.

    • De meeste volwassen BHD patiënten hebben multipele basaal gelegen longcysten (alleen zichtbaar op een CT-thorax).

  • Nieren

    • De kans op niercelcarcinoom bij BHD bedraagt circa 15% (5-25%).

    • De meeste niercelcarcinomen ontstaan tussen 35 en 55 jaar.

 

Genetische basis:

  • Mutaties in het FLCN (folliculine) gen

 

Beleid

Indicatie voor verwijzing naar de klinisch geneticus voor counseling en DNA-diagnostiek:

  • Multipele fibrofolliculomen.

  • Niercelcarcinoom met één of meer van de volgende kenmerken: leeftijd van diagnose <45 jaar, multifocaal of bilateraal carcinoom, gemengd chromofoob/ oncocytair histologisch beeld of een positieve familie-anamnese voor kenmerken van BHD.

  • Spontane pneumothorax indien in combinatie met fibrofolliculomen of basaal gelegen longcysten op CT-thorax, of in combinatie met niercelcarcinoom of met een positieve familieanamnese voor kenmerken van BHD.

  • Multipele spontane pneumothoraxen bij één persoon, met name indien er ook basaal gelegen longcysten zijn.

 

DNA-diagnostiek:

  • Een (waarschijnlijk) pathogene variant in het FLCN-gen wordt gevonden bij ongeveer 90% van de patiënten die voldoen aan de bovengenoemde diagnostische criteria voor BHD.

  • Mutatiedetectie bij patiënten met kenmerken van erfelijk niercelcarcinoom: 4%.

  • Indien mutatie bekend: cascadescreening bij familieleden vanaf 20-jarige leeftijd.

 

Periodiek onderzoek en behandeling:

  • Huid: eventueel behandeling fibrofolliculomen om cosmetische redenen.

  • Longen: controles op longafwijkingen alleen in studieverband of bij wens om te duiken. De behandeling van een pneumothorax veroorzaakt door BHD kan hetzelfde zijn als voor niet-erfelijke pneumothorax. Er kan echter ook een operatieve behandeling worden overwogen, waarmee het risico op een recidief kleiner wordt.

  • Nieren:

    • Jaarlijks beeldvormend onderzoek van de nieren vanaf 20 jaar, met in ieder geval de eerste keer een MRI-scan. Daarna is een jaarlijkse echografie voldoende voor het opsporen van klinisch relevante tumoren. Echografie kan door de eigen huisarts worden aangevraagd.

    • Indien een niercelcarcinoom wordt gevonden, geldt de “3 cm regel” waarbij partiele nefrectomie in aanmerking komt als de tumor een grootte van 3 cm heeft bereikt.

    • Voor iedere patiënt met een niertumor dient de groei te worden gemonitord door een uroloog.

  • Colon:

    • Er zijn geen duidelijke aanwijzingen voor een verhoogde kans op colorectaal carcinoom bij mensen met BHD. Er is daarom geen indicatie voor screening middels coloscopie op basis van de diagnose BHD.

  • Leefregels:

 

Differentiaal diagnose:

  • Bij familiaire multipele trichodiscomen (huidafwijkingen lijkend op fibrofolliculomen), met name wanneer deze op de kinderleeftijd al voorkomen, kan een mutatie in het FNIP1 gen de oorzaak zijn.

 

Websites

https://www.vumc.nl/zorg/expertisecentra-en-specialismen/klinische-genetica/informatie-voor-patienten-klinische-genetica/birt-hogg-dube-syndroom.htm

www.bhdsyndrome.org

 

Literatuur

  1. Benusiglio PR, Giraud S, Deveaux S et al. Renal cell tumour characteristics in patients with the Birt-Hogg-Dube cancer susceptibility syndrome: a retrospective, multicenter study. Orphanet J Rare Dis 2014; 9: 163

  2. Houweling AC, Gijezen LM, Jonker MA et al. Renal cancer and pneumothorax risk in Birt-Hogg-Dube syndrome; an analysis of 115 FLCN mutation carriers from 35 BHD families. Br J Cancer 2011; 105: 1912-1919

  3. Johannesma PC, Reinhard R, Kon Y et al. The prevalence of Birt-Hogg-Dube syndrome among patients with apparently primary spontaneous pneumothorax. Eur J Respirol 2015; 45: 1191-4

  4. Leter EM, Koopmans AK, Gille JJP et al. Birt-Hogg-Dube syndrome: clinical and genetic studies of 20 families. J Invest Dermatol 2008; 128: 45-49

  5. Maffe A, Toschi B, Circo G et al. Constitutional FLCN mutations in patients with suspected Birt-Hogg-Dube syndrome ascertained for non-cutaneous manifestations. Clin Genet 2011; 79: 345-354

  6. Menko FH, van Steensel MAM, Giraud S et al. Birt-Hogg-Dube syndrome: diagnosis and management. Lancet Oncol 2009; 10: 1199-1206

  7. Metwalli AR, Linehan WM. Nephron-sparing surgery for multifocal and hereditary tumors. Curr Opin Urol 2014; 24: 466-473

  8. Stamatakis L, Metwalli AR, Middelton LA et al. Diagnosis and management of BHD-associated kidney cancer. Fam Cancer 2013; 12: 397-402

  9. Johannesma PC, van de Beek I, van der Wel TJWT et al. Renal imaging in 199 Dutch patients with Birt-Hogg-Dubé syndrome: screening compliance and outcome. PLoS One 2019; 14 (3): e0212952

  10. van de Beek I, Glykofridis IE, Wolthuis RMF et al. No evidence for increased prevalence of colorectal carcinoma in 401 Dutch patients with Birt-Hogg-Dubé syndrome. Br J Cancer 2020; 122(4) : 590-594.