Richtlijnen VKGN - StOET

Index


1. Erfelijke en familiaire tumoren: Richtlijnen voor diagnostiek en preventie

2. Inhoud

3. Index op tumortype

4. Index op syndroom

5. Index op gen

6. Colorectaal carcinoom en/of gastro-intestinale poliepen

7. (Neuro-)endocriene tumoren (incl. paragangliomen)

8. Maagcarcinoom

9. Mammacarcinoom

10. Melanoom

11. Niercelcarcinoom

12. Ovarium/tubacarcinoom

13. Pancreascarcinoom (adenocarcinoom)

14. Prostaatcarcinoom

15. Adenomateuze polyposis e.c.i.

16. ATM

17. BAP1 tumorpredispositiesyndroom (BAP1-TPDS)

18. Birt-Hogg-Dubé syndroom

19. BRCA1/2-geassocieerd mamma/ovariumcarcinoom

20. BRIP1

21. CHEK2-geassocieerd mammacarcinoom

22. Constitutionele Mismatch Repair Deficiëntie (CMMRD)

23. CTNNA1

24. DICER1

25. Dyskeratosis Congenita

26. Erfelijk en familiair melanoom

27. Erfelijk en familiair niercelcarcinoom

28. Erfelijk en familiair pancreascarcinoom

29. Erfelijk paraganglioom/feochromocytoom

30. Erfelijk en familiair prostaatcarcinoom

31. Familiair colorectaal carcinoom

32. Familiair maagcarcinoom

33. Familiair mammacarcinoom en/of ovarium/tubacarcinoom

34. Familiair testiscarcinoom

35. Familiaire adenomateuze polyposis

36. Fanconi Anemie

37. Hereditair diffuus maagcarcinoom (HDGC) en Hereditair lobulaire borstkanker (HLBC)

38. Hereditaire leiomyomatosis en niercelcarcinoom

39. Hyperparathyreoïdie-kaaktumorsyndroom / CDC73-related disorder

40. Juveniele polyposis syndroom

41. Lynch syndroom

42. MAX

43. MITF

44. Multipele Endocriene Neoplasie Type 1 (MEN1)

45. Multipele Endocriene Neoplasie Type 2 (MEN2)

46. MUTYH-geassocieerde polyposis (MAP)

47. Neurofibromatosis type 1

48. Neurofibromatosis type 2

49. Nijmegen breuksyndroom

50. NTHL1

51. PALB2

52. Peutz-Jeghers syndroom

53. PTEN hamartoom tumor syndroom

54. RAD51C

55. RAD51D

56. Retinoblastoom

57. Serrated polyposis syndroom

58. TMEM127

59. Tubereuze sclerose complex (TSC)

60. WAGR

61. Ziekte van Von Hippel-Lindau

62. Li-Fraumeni syndroom

63. RAD51C, RAD51D, BRIP1, PALB2, ATM en BARD1-geassocieerd verhoogd risico op mamma- en/of ovariumcarcinoom

64. POLE/POLD1 Polymerase Proof-reading Associated Polyposis (PPAP)

66. Gereserveerd

69. Belangrijke adressen

70. Preïmplantatie genetische test (PGT)

71. Poliklinieken Klinische Genetica

72. Vereniging Klinische Genetica Nederland (VKGN) en Werkgroep Klinische Oncogenetica (WKO)

73. Stichting Opsporing Erfelijke Tumoren

Versie : 5 | Auteur : VKGN - Stoet | Laatste wijziging : 2022-12-20 01:09:00 door : VKGN - Stoet

28. Erfelijk en familiair pancreascarcinoom


Betrokken gen(en): BRCA2, BRCA1, ATM, PALB2, MLH1, MSH2, MSH6, TP53, CDKN2A, PRSS1, STK11

Expert opinion

Dit hoofdstuk betreft ductaal adenocarcinoom van de pancreas. Voor neuroendocriene tumoren (NET) zie het betreffende hoofdstuk.

 

Diagnostische criteria

A) Familiair Pancreascarcinoom (FPC)

Pancreascarcinoom (PDAC) bij:

  • ≥2 eerstegraads verwanten

  • ≥3 familieleden (1e of 2e graads verwantschap)

  • ≥2 familieleden (1e of 2e graads verwantschap) waarbij ≥1 PDAC onder de leeftijd van 50 jaar is vastgesteld

  • ≥ één histologisch bevestigd PDAC in alle subcategorieën en geen aanwijzingen voor een (ander) bekend erfelijke tumorsyndroom

B) Erfelijke (tumor)syndromen met een >10% cumulatief lifetime risico op PDAC

C) Erfelijke tumorsyndromen met een onbekend of <10% lifetime risico op PDAC

  • Dragers van een PV in BRCA2, BRCA1, ATM, PALB2, MLH1, MSH2, MSH6 of TP53 in families met PDAC op willekeurige leeftijd bij ≥2 personen van wie ≥ één histologisch bevestigd PDAC en drager van de PV. Er is weinig evidence dat patiënten met een PMS2 mutatie of Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) een relevant verhoogd risico hebben op pancreascarcinoom.

 

Kenmerken

Overervingspatroon:

  • Autosomaal dominant bij categorie B en C

 

Prevalentie:

  • 5-10% van alle pancreascarcinomen heeft een aantoonbare erfelijke oorzaak

 

Kliniek:

  • Gemiddelde leeftijd PDAC bij FPC: 60 jaar, bij hereditaire pancreatitis 55 jaar, bij Peutz-Jeghers syndroom 50 jaar, bij CDKN2A-p16-Leiden-mutatie 55 jaar

  • Life-time risk PDAC bij FPC: varieert afhankelijk van familiegeschiedenis (10-30%), bij hereditaire pancreatitis 30-70%, bij Peutz-Jeghers syndroom 11-55%, bij CDKN2A -p16-Leiden-mutatie 15-20%

 

Genetische basis familiair pancreascarcinoom:

  • Bij ongeveer 10% van de families wordt in één van bovengenoemde genen een pathogene variant gevonden

 

Behandelconsequentie

Verschillende studies tonen dat tot 25% van de PDAC een moleculaire verandering bevatten, waarvoor sterke klinische of preklinische aanwijzingen zijn voor mogelijk voordeel van bepaalde therapie. Bij sommigen kan de voor therapiekeuze relevante moleculaire afwijking ook een kiembaan aanleg betreffen. Dit speelt op dit moment met name bij PARP-inhibitors bij BRCA gemuteerde PDAC en immune checkpoint inhibitors bij mismatch repair deficiënte (MMRd) PDAC.

 

Beleid

Indicatie voor verwijzing naar de klinisch geneticus voor counseling en DNA-diagnostiek:

 

DNA-diagnostiek:

  • Groep A: minimaal CDKN2A, BRCA1, BRCA2, ATM, PALB2 analyse bij index patiënten

  • Klinisch mogelijk passend bij Groep B en C: analyse van genen betrokken bij specifiek syndroom; bij aanwijzing voor Lynch syndroom verdient het de voorkeur, indien weefsel beschikbaar is, eerst Immunohistochemisch onderzoek van de mismatch repair eiwitten en/of MSI-analyse in de tumor te verrichten

  • Indien geen DNA uit lymfocyten beschikbaar, bijvoorbeeld indien het aangedane familielid overleden is, is analyse in tumorweefsel een optie of testen van eerstegraads familieleden

  • Indien mutatie bekend: presymptomatisch DNA-onderzoek bij familieleden

  • Vanwege therapiekeuze kan kiembaan analyse van bijvoorbeeld BRCA1/2 overwogen worden

 

Periodiek onderzoek:

  • Alleen in studieverband in gespecialiseerd centrum, met name in de “Dutch Familial Pancreatic Cancer surveillance study (FPCII-studie) en de pancreassurveillance studie in LUMC”

  • Jaarlijkse endo-echografie (EUS) en/of MRI-onderzoek, afhankelijk van studieprotocol

  • Groep A: eind 2021 geen inclusiecriterium meer voor FPCII studie, maar inclusiecriteria kunnen in de toekomst variëren. Attendeer de eerstegraads verwanten van patiënten met PDAC in FPC-families op welke manier zij in de toekomst met enige regelmaat op de hoogte kunnen blijven van inclusiecriteria van pancreassurveillance studies.

  • Bij mutatiedragers in groep B met een uitzondering voor PRSS1-mutatiedragers (geen periodiek onderzoek geadviseerd i.v.m. slechte kwaliteit van beeldvorming in deze groep)

  • Bij mutatiedragers in groep C, indien ≥2 familieleden met pancreascarcinoom waarvan tenminste 1 met PA bewezen PDAC én mutatie drager

  • CDKN2A carriers en PJS patiënten vanaf 40 jaar, overig vanaf 50 jaar of vanaf 10 jaar jonger dan het jongste familielid met PDAC (afhankelijk van welke van deze twee leeftijden eerder valt)

 

Profylactische maatregelen:

  • Dringend advies om te stoppen met roken en het alcoholgebruik te matigen

 

Literatuur

  1. Nederlanse richtlijn pancreascarcinoom: https://richtlijnendatabase.nl

  2. Waddel et al. Whole genomes redefine the mutational landscape of pancreatic cancer. Nature 2015;518: 495-501

  3. Shindo et al. Deleterious germline mutations in patients with apparently sporadic pancreatic adenocarcinoma. J.Clin Oncol 2017;35:3382-3390

  4. Hu et al. Association Between Inherited Germline Mutations in Cancer Predisposition Genes and Risk of Pancreatic Cancer. JAMA 2018;319:2401-9

  5. Chaffee et al. Prevalence of germline mutations in cancer genes among pancreatic cancer patients with positive family history. Genet Med 2018;20(1):119-27

  6. Schwartz et al. Familial pancreatic adenocarcinoma: A retrospective analysis of germline genetic testing in a French multicentre cohort. Clin Genet 2019;96:579-85

  7. Snoo de et al. Increased risk of cancer other than melanoma in CDKN2A founder mutation (p16-Leiden)-positive melanoma families Clin Cancer Res 2008 Nov 1;14(21):7151-7

  8. Korsse et al. Pancreatic cancer risk in Peutz-Jeghers syndrome patients: a large cohort study and implications for surveillance. J Med Genet 2013: 50, 59-64

  9. Commissie BOM, https://www.nvmo.org/over-de-adviezen/

  10. Yurgelun et al. Germline cancer susceptibility gene variants, somatic second hits, and survival outcomes in patients with resected pancreatic cancer. Genetics in Medicine 2019:21.1:213-223

  11. Pishvaian et al. Overall survival in patients with pancreatic cancer receiving matched therapies following molecular profiling: a retrospective analysis of the Know Your Tumor registry trial. Lancet oncol 2020;21:508-510

  12. Goggins, M et al. Management of patients with increased risk for familial pancreatic cancer: updated recommendations from the International Cancer of the Pancreas Screening (CAPS) Consortium. Gut 2020:69, 7-17

  13. Overbeek et al. Long term yield of pancreatic surveillance in high-risk individuals. Gut 2021 PMID: 33820756

  14. Vasen H. et al. Benefit of Surveillance for Pancreatic Cancer in High-Risk Individuals: Outcome of Long-Term Prospective Follow-Up Studies From Three European Expert Centers. J Clin Oncol 2016 Jun 10;34(17):2010-9

  15. Daly M.B. et al. NCCN Guidelines Insights: Genetic/Familial High-Risk Assessment: