Richtlijnen VKGN - StOET

Index

Versie : 5 | Auteur : VKGN - Stoet | Laatste wijziging : 2023-08-10 10:44:36 door : VKGN - Stoet

Peutz-Jeghers syndroom


Laatste inhoudelijke update: 02-2022

Betrokken genen: STK11

Expert opinion

 

Diagnostische criteria

  • Vaststelling van een mutatie in het STK11 -gen

  • Op klinische gronden kan de diagnose gesteld worden bij:

A) Een positieve familieanamnese voor PJS, en

1. ≥1 histologisch bevestigde PJS poliepen (hamartomen), of

2. Karakteristieke pigmentaties van huid en slijmvliezen

B) Een negatieve familieanamnese voor PJS, en

1. ≥2 histologisch bevestigde PJS poliepen, of

2. ≥1 histologisch bevestigde PJS poliep(en) en karakteristieke pigmentaties van huid en slijmvliezen

 

Kenmerken

Overervingspatroon:

  • Autosomaal dominant

  • Bij ongeveer 40% van de patiënten is sprake van een de novo mutatie

 

Prevalentie:

  • Zeldzaam, ongeveer 70 families in Nederland

 

Kliniek:

  • Typische pigmentvlekjes (lentigines) vooral op lippen en wangslijmvlies, maar ook op vingertoppen (inclusief nagelbedden), tenen en zelden genitalia externa; ontstaan op kinderleeftijd en vervagen met toenemende leeftijd

  • Hamartomen in de tractus digestivus, met name dunne darm (zelden in luchtwegen, KNO-gebied of urinewegen)

  • Vanaf de kinderleeftijd kunnen hamartomen aanleiding geven tot klachten; buikpijn, acute buik door invaginatie/obstructie, rectaal bloedverlies, anemie en prolaps rectumpoliep. Het risico op invaginatie (intussusceptie) voor de leeftijd van 20 jaar is rond de 50%

  • Op de kinderleeftijd hormoon-producerende tumoren van testis en ovaria die aanleiding kunnen geven tot pubertas praecox (zeer zeldzaam)

  • Op volwassen leeftijd bovendien verhoogde kans op zowel gastro-intestinale, als extra-gastro-intestinale maligniteiten. Cumulatieve kankerrisico op de leeftijd van 60-70 jaar: mamma 19-54%, colorectum 12-39%, maag 24-29%, pancreas 11-55%, ovarium (non-epitheliaal) 10-21%, dunne darm 10-14%, long 7-17%, cervix: mucineus adenocarcinoom (adenoma malignum) 10-23%, endometrium 9%, testis tumoren 9%; cumulatief risico alle maligniteiten: 55-93%; gastro-intestinale maligniteiten (incl. pancreas): 51-63%

 

Beleid

Indicatie voor verwijzing naar de klinisch geneticus voor counseling en DNA-diagnostiek:

  • Indien voldaan wordt aan de diagnostische criteria

 

DNA-diagnostiek:

  • Indien alleen pigmentaties aanwezig zijn, kan afhankelijk van type pigmentaties/huid en leeftijd van de patiënt DNA-diagnostiek overwogen worden.

  • Solitaire PJS-poliepen kunnen heel goed sporadisch zijn
  • Indien mutatie bekend: presymptomatisch DNA-onderzoek vanaf  8 jaar, maar eerder is optie bijvoorbeeld bij symptomen.

 

Periodiek onderzoek:

  • Individuen met een klinische PJS diagnose en STK11-gen mutatiedragers

  • Controle door de (kinder)MDL-arts

  • Op de kinderleeftijd is het onderzoek vooral gericht op op preventie van poliep-gerelateerde complicaties (intussusceptie dunne darm).

  • Op latere leeftijd  is het onderzoek meer gericht op vroeg-detectie van (pre)maligniteiten
  • Follow-up bij voorkeur in een gespecialiseerd centrum

  • Waarde van periodiek onderzoek en onderstaande aanbevelingen onbekend

 

Tabel 1. Surveillance adviezen voor Nederlandse PJS patiënten4,7 

Onderzoek*

Start leeftijd

Interval

Anamnese, lichamelijk onderzoek (incl. palpatie testes), Hb controle*

8 jaar

1 jaar

Video-capsule-endoscopie (VCE) en/of MRI-enteroclyse**

8 jaar

1-3 jaar (afhankelijk van bevindingen)

Gastroduodenoscopie

8 jaar

Indien poliepen: iedere 1-3 jaar 
(afhankelijk van bevindingen)
Indien geen poliepen: vanaf 18 jaar iedere 1-3 jaar (afhankelijk van bevindingen)

Colonoscopie

8 jaar

Indien poliepen: iedere 1-3 jaar 
(afhankelijk van bevindingen)
Indien geen poliepen: vanaf 18 jaar iedere 1-3 jaar (afhankelijk van 
bevindingen)

MRI en/of endo-echografie (EUS) pancreas

40 jaar

1 jaar (alleen in studieverband)

MRI mammae

Mammografie & MRI

Mammografie individueel bepaald

25 jaar

30 jaar

50 jaar

57 jaar

1 jaar

1 jaar***

1 jaar

Cervixcytologie (ook bij HPV-), transvaginale, transvaginale echografie op indicatie

25 jaar

1 jaar

* Eerder en/of frequenter onderzoek bij klinische verschijnselen

** Indien VCE poliepen toont is MRI-enteroclyse aan te bevelen om de exacte locatie en grootte van de poliepen te bepalen. Poliepen >1,5-2 cm in diameter zijn een indicatie voor dubbel-ballon enteroscopie (DBE) met poliepectomie; bij klachten dienen kleinere poliepen verwijderd te worden.

*** Mammografie en MRI halfjaarlijks om en om

 

Algemeen:

  • Besluitvorming t.a.v. beleid en follow-up mutatiedragers bij voorkeur in multidisciplinair verband in een gespecialiseerd centrum

 

Website

www.erfelijkheid.nl

www.lynchpolyposis.nl

 

Literatuur

1.Giardiello FM, Brensinger JD, Tersmette AC, et al. Very high risk of cancer in familial Peutz-Jeghers 
 syndrome. Gastroenterology 2000; 119:1447-53

2. Hearle N, Schumacher V, Menko FH et al. Frequency and spectrum of cancers in the Peutz-Jeghers syndrome. Clin Cancer Res 2006; 12: 3209-15


3. Mehenni H, Resta N, Park JG et al. Cancer risks in LKB1 germline mutation carriers. Gut 2006; 55: 984-90


4. Van Lier MG, Wagner A, Mathus-Vliegen EM et al. High Cancer Risk in Peutz-Jeghers Syndrome: 
A Systematic Review and Surveillance Recommendations. Am J Gastroenterol 2010; 105: 1258-64


5. Van Lier MG, Westerman AM, Wagner A et al. High cancer risk and increased mortality in patients with 
Peutz-Jeghers syndrome. Gut 2011; 60: 141-7


6. Van Lier MG, Mathus-Vliegen EM, Wagner A et al. High cumulative risk of intussusception in patients with Peutz- Jeghers syndrome. Time to update surveillance guidelines? Am J Gastroent 2010;106: 940-5


7. Beggs AD, Latchford AR, Vasen HF et al. Peutz-Jeghers syndrome: a systematic review
and recommendations for management. Gut 2010; 59: 975-86


8. Latchford A, Cohen S, Auth M et al. Management of Peutz-Jeghers syndrome in Children and adolescent: A position paper from ESPGHAN Polyposis working group. JPGN 2019; 68: 442-452


9. Wagner A, Aretz S, Auranen A et al. The management of Peutz-Jeghers syndrome: European Hereditary Tumour Group (EHTG) Guideline. J Clin Med 2021; 10: 473